De Hond van Vlaanderen – Nello en Patrache

“De Hond van Vlaanderen”
Nello en Patrasche

Nello en Patrasche; in Japan, net zoals in de Verenigde Staten, kent iedereen het verhaal. Maar in België, het land waar het zich afspeelt, kent bijna niemand het.

Het verhaal over de weesjongen en zijn hond is in Japan enorm populair en tevens een van de redenen waarom er zoveel Japanners naar Antwerpen komen; want ze moeten die geweldige kathedraal toch eens gezien hebben. De kathedraal waar Nello op het einde van het verhaal het leven laat.

De originele roman van “De Hond van Vlaanderen” werd geschreven door Marie Louise de la Ramée, onder haar schrijversnaam Ouida.

Een belangrijke rol in het verhaal wordt gespeeld door twee schilderijen van Pieter Paul Rubens; “De Kruisoprichting” en “De Kruisafneming” die zich beiden in de Kathedraal van Antwerpen bevinden.

Ouida

Het verhaal

In een arm boerendorp aan de rad van de stad Antwerpen van de negentiende eeuw, woont de weesjongen Nello. Zijn moeder was overleden toen hij amper twee jaar oud was, waardoor Nello achterbleef bij zijn grootvader Johan Daas. Dagelijks vervoert Nello samen met zijn grootvader melk van de boerderij naar de stad. Op een van die dagen vinden ze een hond; achtergelaten door zijn meester die hem mishandelde. De hond Patrasche wordt door de twee meegenomen en verzorgd. Wanneer de hond weer beter is, blijkt hij een grote hulp te zijn voor de oude grootvader voor wie het zware werk langzaam te veel wordt. Hoewel Nello steeds meer verantwoordelijkheid moet dragen voor de melkhandel, is hij gelukkig en krijgt hij een sterke band met de hond en de dochter van de lokale molenaar. Behalve dat is Nello tevens een goede tekenaar; telkens hij in de kathedraal van Antwerpen is, bewonderd hij de schilderijen van Rubens, zijn grote voorbeeld. Hij vindt het dan ook jammer dat de twee schilderijen van de kruisafneming enkel onder betaling te bezichten zijn. Maar in een tekenwedstrijd vind hij de kans om zijn talent te tonen.

Helaas blijft het leven van Nello geen rozengeur en maneschijn. De molenaar heeft het niet voor Nello die hij als een armoedzaaier ziet, en probeert dan ook zijn dochter van bij hem weg te houden. Zijn grootvader overlijd en later brand ook nog eens de molen af. De schuld van de brand wordt op Nello geschoven, waardoor het onmogelijk voor hem wordt om nog melk te verkopen. Zonder geld of eten komt hij op straat terecht. Ook zijn laatste hoop vervliegt, wanneer blijkt dat hij de tekenwedstrijd niet heeft gewonnen. Het is kerstavond wanneer Nello zich teleurgesteld in de kathedraal van Antwerpen neerstort. Het laatste dat hij ziet is de kruisafneming van Christus, waarna Nello sterft met zijn hond stevig in zijn armen.

De hond van Vlaanderen, in Vlaanderen en Japan

Het is haast bizar dat een verhaal dat in Japan zo enorm veel succes heeft, in Vlaanderen door zo goed als niemand gekend is. Langzaam maar zeker begint het aan populariteit en aan bekendheid te winnen, maar het zal hier in België nooit de populariteit genieten die het in Japan geniet. Maar het is een kans die Vlaanderen zeker niet heeft laten liggen, hoewel ze er misschien een beetje laat mee op gang kwamen. Zo heeft men onder meer het Suske en Wiske verhaal “Het Dreigende Dinges”, door Paul Geerts, waarin dit verhaal voorkomt. Dat dit album later in het Japans werd vertaald en tevens in Japan werd uitgegeven, hadden ze echter niet verwacht. De reacties van de japanners op het album waren dan ook niet echt positief te noemen. Zo konden ze opmerken dat het Japanse meisje in het album een mannenkimono draagt en haar benen en voeten verder uit elkaar zet dan beleefd is. Bovendien zouden de japanners te geel zijn ingekleurd en te ver voorover gebogen lopen. Met andere woorden; het was best een mislukking.

Jammer genoeg bleef het niet bij deze ene triest poging, want al snel volgde er een heus standbeeld van Nello en Patrasche dat in Hoboken een thuisplaats kreeg toegewezen. De uitbeelding van Nello en Patrasche strookte absoluut niet met het idee dat de Japanners van hun helden hadden. Patrasche was een kleine hond en Nello keek droevig en was mager. Het beeld van de Japanners was dan ook het geheel tegenovergestelde; de grote hond Patrasche en de goed gevoede en altijd vrolijke Nello. Dat maakte weer een mislukking. Het standbeeld kreeg het hard te verduren, want werd niet veel later door midden gebroken door een stel dronken mensen die er aan gingen hangen. Dit nieuws geraakte zelf tot in Japan en de schaamte was compleet.

En natuurlijk heeft men het verhaal niet voor een verhaal gelaten; men moest en zou de exacte locatie in de realiteit vinden voor het dorp waar Nello woonde. Aan de hand van beschrijvingen in het boek kwam men uiteindelijk bij Hoboken. Want daar stond op het moment van Ouida haar bezoek aan Antwerpen ook een kerk en een molen, net zoals in het verhaal. Blijkbaar hebben ze er toen niet bij stilgestaan dat Ouida enkel de kathedraal van Antwerpen heeft bezocht, en het dorp dus wel eens geheel verzonnen kon hebben.

Aan de andere kant kunnen de japanners er natuurlijk ook wat van. Zo was een camera- en crew team op doortocht in Vlaanderen voor een documentaire over Nello en Patrasche, waarbij ze een stukje hadden nagespeeld. Dit zorgde voor een tussenstop in Bokrijk, waar er nog steeds huisjes staan zoals ze in het verhaal voorkomen. Bij het naspelen moest alles exact zijn zoals in het verhaal dat zij kenden, met als resultaat: klederdracht die niet in die tijd helemaal niet gedragen werd, het gebruik van houten kommen terwijl ze eigenlijk stenen kommen hadden, een soep die toen enkel door rijke mensen gedronken kon worden omdat de ingrediënten te duur waren voor de gewone mens, etc.

Een ander voorval is dat van een vrouw die met haar hond naar Japan werd gestuurd omdat zij in het bezit was van de enige hond die van hetzelfde ras was als Patrasche. Dit had een hoop gegil en gekrijs als gevolg, want de japanners zagen eindelijk hun geliefde Patrasche in het echt. De vrouw werd veel geld aangeboden opdat ze de hond in Japan zou laten, wat ze echter geweigerd heeft te doen.

De enorm populaire animatiereeks “Furandaasu no Inu” (フランダースの犬) bereikte met zijn laatste aflevering een hoogtepunt van dertig miljoen kijkers, waaronder zowel kinderen als hun ouders. De serie die op zondagavonden werd uitgezonden, was een waar familie gebeuren. Het is namelijk zo dat in de Japanse samenleving zondagavond vaak het enige moment is waarop een familie kan samen zijn. Met andere woorden; het perfecte moment om een animatiereeks als deze uit te zenden.

En om het te vermelden: in Amerika is dit verhaal tevens enorm populair. Maar van de enige film die het originele einde behouden heeft zijn niet meer dan vijf foto’s van over. Elke andere Amerikaanse productie heeft het tragische einde van Nello en Patrasche omgetoverd in een happy-end. Het is spijtig, want een groot deel van de kracht van het verhaal gaat hierdoor verloren.

Het is een feit dat japanners naar Antwerpen en Hoboken zullen blijven komen. Zolang ze Nello en Patrasche kennen, zal de stroom huilende mensen aan het schilderij “De Kruisafneming”van Rubens in de Kathedraal van Antwerpen niet stoppen. Net zomin als de mensen die naar Hoboken gaan om het standbeeld te bezichtigen. De infowinkel in de Kapelstraat nummer 3 waarvoor het standbeeld zich bevind, heeft er dan ook een leuke gewoonte op nagehouden; elke Japanse toerist die langskomt mag met een speldje op een van de grote kaarten van Japan die in de winkel hangen, aanduiden waar hij of zij vandaan komt.

En misschien, heel misschien, wordt het verhaal hier in Vlaanderen een beetje bekender.

Artikel: Aruko

Extra: “A Dog of Flanders” op het witte doek

Leuk om te weten: “Furandaasu no inu” (1975) en “Gekijouban Furandaasu no Inu” (1997) zijn verkrijgbaar bij Penguin Village(facebook) in Leuven.